Kediler Otomatik Kedi Tuvaletine Nasıl Alıştırılır?
5. Yeni Tuvalete Nasıl Alıştırılır?
Yeni otomatik kedi tuvaletini aldınız, kurdunuz ve kumunu doldurdunuz. Ancak kediniz cihazın yanına bile yaklaşmıyor olabilir.
Burada yapılacak en büyük hata şudur:
“Nasıl olsa mecbur kalınca kullanır” diyerek eski kum kabını hemen kaldırmak.
Kediler değişikliklere çoğu zaman yavaş uyum sağlar. Bu nedenle yeni tuvalete geçişin zorla değil, aşamalı biçimde yapılması gerekir. Eski kum kabını birden ortadan kaldırmak, bazı kedilerde tuvaleti reddetme veya evin farklı noktalarına idrar ve dışkı yapma sorununa yol açabilir.
Aşağıdaki adımları sırayla uygulayacağız.
1. Cihazı Önce Doğru Yere Yerleştirin
Otomatik tuvaleti evde boş bulduğunuz herhangi bir yere koymayın.
Mümkünse yeni cihazı, kedinizin mevcut kum kabının bulunduğu yere veya hemen yanına yerleştirin. Böylece kediniz tuvalet ihtiyacı geldiğinde bildiği bölgeye gider ve yeni cihazı doğal biçimde fark eder.
Yer seçerken şu özelliklere dikkat edin:
- Sessiz ve sakin olmalı.
- Kedinin kolayca ulaşabileceği bir yerde bulunmalı.
- Çamaşır makinesi gibi aniden ses çıkaran cihazların yanında olmamalı.
- Kedinin giriş ve çıkışını başka bir hayvan engellememeli.
- Mama ve su kaplarının hemen yanında bulunmamalı.
Kum kaplarının yoğun geçiş alanlarından ve gürültülü cihazlardan uzakta tutulması, kedinin kendisini daha güvende hissetmesine yardımcı olabilir.
Basitçe söyleyelim
Yanlış yer:
Çamaşır makinesinin yanı, dar bir kapı arkası veya sürekli insanların geçtiği koridor.
Daha uygun yer:
Sessiz, kolay ulaşılabilen ve kedinin çevresini görebildiği sakin bir köşe.
2. Cihazı Hemen Otomatik Modda Çalıştırmayın
Yeni cihazı kurar kurmaz otomatik temizleme modunu açmak bazı kedileri korkutabilir.
Çünkü kediniz aynı anda şunlarla karşılaşır:
- Yeni bir görüntü
- Farklı bir plastik kokusu
- Motor sesi
- Dönen veya hareket eden bir mekanizma
İlk birkaç gün cihazı prize takmadan veya otomatik temizleme özelliğini kapalı tutarak kullanmak daha yumuşak bir başlangıç sağlayabilir. Bu sürede cihaz, kedinin gözünde hareket eden yabancı bir makine değil, yeni bir kum kabı hâline gelmeye başlar.
Burada üreticinin kurulum ve güvenlik talimatlarına mutlaka uyun. Bazı cihazların ilk kullanım prosedürü modele göre değişebilir.
3. Eski Kum Kabını Hemen Kaldırmayın
İlk aşamada eski kum kabı ile yeni otomatik tuvalet yan yana veya birbirine yakın durmalıdır.
Kedinizin önünde iki seçenek olsun:
- Bildiği eski kum kabı
- Yeni otomatik tuvalet
Bu yöntem kedinin kendisini baskı altında hissetmesini önler.
Eski kabı hemen kaldırırsanız, kediniz yeni cihazı kullanmak zorunda bırakıldığını hissedebilir. Bunun yerine seçimi mümkün olduğunca kedinin yapmasına izin verin.
Birden fazla kedinin yaşadığı evlerde kaynakları artırmak daha da önemlidir. Genel veteriner davranış rehberlerinde, her kedi için bir kum kabı ve buna ek olarak bir tane daha bulundurulması önerilir. Kutuların mümkünse farklı noktalara yerleştirilmesi gerekir; yan yana duran kutular bazı kediler tarafından tek kaynak gibi algılanabilir.
Örnek
Evde iki kediniz varsa geçiş döneminde yalnızca tek otomatik tuvalete güvenmek doğru olmayabilir.
Genel öneri:
2 kedi + 1 ek kum kabı = toplam 3 tuvalet alanı
Bu sayı her evde kalıcı olarak aynı olmak zorunda değildir; ancak özellikle geçiş döneminde kedilere alternatif sunmak sorun yaşanma ihtimalini azaltabilir.
4. Kedinin Bildiği Kumu Kullanın
Yeni cihazla birlikte aynı anda kum çeşidini de değiştirmeyin.
Örneğin kediniz yıllardır ince taneli, kokusuz ve topaklanan kum kullanıyorsa, otomatik tuvalete geçerken birdenbire farklı kokulu veya farklı dokulu bir kuma geçmek işleri zorlaştırabilir.
Kedi o anda iki ayrı değişiklikle karşılaşmış olur:
- Tuvalet değişti.
- Kum değişti.
Bu nedenle ilk geçişte, cihaz üreticisinin kullanımına uygun olmak şartıyla, kedinizin alışık olduğu kum türüne mümkün olduğunca yakın bir kum tercih edin.
Kum türünün değiştirilmesi gerekiyorsa yeni kumun eski kuma yaklaşık bir haftalık süreçte kademeli biçimde karıştırılması veya farklı kumun ayrı bir kutuda sunularak kedinin tercihinin gözlemlenmesi önerilir. Birçok kedi kokusuz ve ince dokulu kumu tercih eder; ancak asıl belirleyici kedinin bireysel tercihidir.
5. Eski Kumdan Küçük Bir Miktar Yeni Tuvalete Ekleyin
Şimdi çok basit ama etkili bir yöntem uygulayacağız.
Eski kum kabındaki temiz ancak kedinin kokusunu taşıyan kumdan küçük bir miktar alıp yeni otomatik tuvalete ekleyin.
Amaç yeni tuvaleti kirletmek değildir.
Amaç, kedinin tanıdığı kokuyu yeni ortama taşımaktır.
Kedi yeni tuvalete yaklaştığında şu mesajı alır:
“Burası tamamen yabancı bir yer değil. Benim kullandığım alana benziyor.”
Çok fazla kirli kum veya dışkı koymaya gerek yoktur. Küçük miktarda kullanılmış kum genellikle yeterlidir.
6. Kedinizin Cihazı Kendi İsteğiyle Keşfetmesine İzin Verin
Kedinizi kucağınıza alıp zorla otomatik tuvaletin içine koymayın.
Bu davranış size mantıklı gelebilir:
“İçine koyarsam kum olduğunu anlar.”
Ancak kedi açısından şöyle algılanabilir:
“Kaçamadığım yabancı bir cihazın içine zorla bırakıldım.”
Bu da yeni tuvaletle korku arasında bağlantı kurmasına neden olabilir.
Kedinizin:
- cihazı koklamasına,
- çevresinde dolaşmasına,
- içine bakmasına,
- patisiyle kumu incelemesine
izin verin.
Süreç boyunca onu kovalamayın, tutmayın veya içine kapatmayın.
7. Olumlu Davranışı Ödüllendirin
Kediniz yeni tuvalete yaklaştığında veya içine kendi isteğiyle girdiğinde sakin biçimde olumlu bir deneyim oluşturabilirsiniz.
Örneğin:
- Yumuşak bir sesle konuşabilirsiniz.
- Tuvaletten çıktıktan sonra küçük bir ödül verebilirsiniz.
- Seviyorsa kısa süre okşayabilirsiniz.
Ödülü tuvaletin içine koymayın.
Mama veya ödül mamasını kum alanında sunmak hijyen ve yerleşim açısından uygun değildir. Ödül, kedi cihazdan çıktıktan sonra ve biraz uzağında verilmelidir.
Ayrıca kediniz cihazı kullanmadığında onu azarlamayın. Ceza, korkuyu ve stresi artırabilir; kedinin sorunun nedenini anlamasını sağlamaz.
8. İlk Temizlik Döngüsünü Kedinizden Uzaktayken Çalıştırın
Kediniz otomatik tuvaleti en az birkaç kez kullandıktan sonra cihazın mekanik temizleme özelliğini tanıtmaya başlayabilirsiniz.
İlk çalıştırmada kediniz cihazın hemen yanında olmasın.
Şöyle ilerleyin:
- Kedinin tuvaleti kullanmasını bekleyin.
- Kedinin odadan uzaklaşmasını sağlayın.
- Temizleme döngüsünü manuel olarak başlatın.
- Kediniz uzaktan sesi ve hareketi gözlemlesin.
- Korkarsa cihazı durdurun ve daha sonra tekrar deneyin.
Amaç, cihazın sesine ve hareketine yavaş yavaş alışmasını sağlamaktır.
İlk günden art arda defalarca temizlik döngüsü çalıştırmayın.
9. Otomatik Modu Kademeli Olarak Açın
Kediniz:
- yeni tuvalete rahatça giriyorsa,
- kullanım sonrasında paniklemiyorsa,
- cihazın hareketinden aşırı korkmuyorsa,
otomatik temizleme moduna geçebilirsiniz.
Başlangıçta mümkünse temizlik gecikmesini daha uzun ayarlayın. Böylece kedi tuvaletten çıktıktan sonra cihaz hemen hareket etmez ve kedinin güvenli biçimde uzaklaşması için zaman kalır.
Bu ayarın bulunup bulunmadığı ve hangi sürenin kullanılacağı modele göre değişir. Üreticinin kullanım kılavuzundaki güvenlik önerileri esas alınmalıdır.
10. Eski Kum Kabını Yavaşça Daha Az Cazip Hâle Getirin
Kediniz yeni otomatik tuvaleti düzenli biçimde kullanmaya başladıysa eski kabı azaltma aşamasına geçebilirsiniz.
Ancak eski kabı bir gecede kaldırmayın.
Şöyle ilerleyebilirsiniz:
- Yeni tuvaleti her zaman temiz ve ulaşılabilir tutun.
- Eski kabı yine temizleyin ancak yeni cihazı daha konforlu seçenek hâline getirin.
- Kediniz birkaç gün boyunca otomatik tuvaleti düzenli kullanıyor mu gözlemleyin.
- Kaçırma veya reddetme yoksa eski kabı bulunduğu yerden çok küçük adımlarla uzaklaştırın.
- Son aşamada eski kabı kaldırın.
Bir kum kabının yerini değiştirmek gerekiyorsa bunu aniden yapmak yerine kademeli hareket ettirmek daha güvenlidir. ASPCA, zorunlu yer değişikliklerinde kutunun birkaç santimetrelik adımlarla taşınmasını önerir.
Önemli uyarı
Kediniz eski kum kabını hâlâ yoğun biçimde kullanıyorsa kaldırmak için hazır değildir.
Takvime değil, kedinin davranışına bakın.
Örnek Geçiş Takvimi
Aşağıdaki süreler kesin kural değildir. Bazı kediler iki günde alışırken bazı kediler birkaç haftaya ihtiyaç duyabilir.
1–3. gün
Otomatik tuvaleti eski kabın yakınına koyun.
- Cihazı kapalı tutun.
- Alışık olduğu kumu kullanın.
- Kedinin keşfetmesine izin verin.
4–7. gün
Her iki tuvaleti de açık tutun.
- Yeni cihaza az miktarda eski kum ekleyin.
- Kediniz yeni tuvaleti kullanıyorsa ödüllendirin.
- Temizleme işlemini yalnızca kedi uzaktayken manuel çalıştırın.
2. hafta
Kediniz rahat görünüyorsa otomatik modu devreye alın.
- İlk günlerde kullanımını gözlemleyin.
- Eski kum kabını hemen kaldırmayın.
3. hafta ve sonrası
Kedi otomatik tuvaleti düzenli kullanıyorsa eski kabı kademeli biçimde kaldırmayı değerlendirin.
- Tuvalet reddi başlarsa bir önceki aşamaya dönün.
Kedi Otomatik Tuvaleti Kullanmazsa Ne Yapılmalı?
Önce panik yapmayın ve sebebi bulmaya çalışın.
Şu kontrol listesini uygulayın:
Cihazın yeri uygun mu?
Gürültülü, dar veya yoğun geçiş alanında olabilir.
Kum kedinin alıştığı kum mu?
Kumun dokusu, kokusu veya derinliği kediyi rahatsız edebilir.
Giriş yüksek mi?
Yavru, yaşlı, kilolu veya eklem sorunu bulunan kediler cihaza girmekte zorlanabilir. Yaşlı ve hareket kısıtlı kediler için alçak girişli tuvaletlerin daha kolay kullanılabildiği veteriner kaynaklarında belirtilmektedir.
Motor sesi korkutuyor mu?
Cihazı bir süre kapalı kullanarak yeniden alıştırmayı deneyin.
Başka bir kedi giriş yolunu kapatıyor mu?
Çok kedili evlerde bir kedi diğerinin tuvalete erişimini engelleyebilir. Bu nedenle tuvaletlerin farklı noktalarda ve kaçış imkânı bulunan alanlarda olması önemlidir.
Sağlık sorunu olabilir mi?
Kediniz yalnızca otomatik tuvaleti değil, eski kum kabını da reddediyor veya tuvalet davranışı aniden değişiyorsa veteriner değerlendirmesi gerekir.
Ne Zaman Veteriner Hekime Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda alışma sürecini beklemek doğru değildir:
- Kedi sık sık tuvalete giriyor ancak idrar yapamıyorsa
- Çok az idrar çıkarıyorsa
- İdrar yaparken bağırıyor veya zorlanıyorsa
- İdrarda kan görülüyorsa
- Tuvalet dışına aniden idrar yapmaya başladıysa
- Uzun süre dışkılayamıyorsa
- Kusma, halsizlik veya iştahsızlık eşlik ediyorsa
Kum kabı dışına tuvalet yapma yalnızca davranışsal bir sorun olmayabilir; ağrılı idrar veya dışkılama gibi sağlık sorunlarının dışlanması gerekir.
Veterinerden Not
Özellikle erkek kedinin defalarca tuvalete girip hiç idrar yapamaması acil değerlendirme gerektirir. Böyle bir durumda “yeni tuvalete alışamadı” diyerek beklenmemelidir.
En Sık Yapılan 7 Alıştırma Hatası
1. Eski kum kabını ilk gün kaldırmak
Kediyi seçeneksiz bırakır.
2. Tuvaletle kumu aynı anda değiştirmek
Kedinin karşılaştığı değişiklik sayısını artırır.
3. Kediyi zorla cihazın içine koymak
Cihazla korku arasında ilişki kurulmasına neden olabilir.
4. Otomatik modu hemen açmak
İlk motor sesi kediyi ürkütebilir.
5. Cihazı gürültülü yere koymak
Kedi tuvalet sırasında kendisini güvende hissetmeyebilir.
6. Kediyi azarlamak
Sorunu çözmez; stresi artırabilir.
7. Sağlık sorununu “inat” sanmak
Ani tuvalet değişikliği tıbbi bir problemin belirtisi olabilir.
Bölüm Özeti
Kediyi yeni otomatik tuvalete alıştırmanın temel kuralı şudur:
Eski düzeni bir anda yok etme; yeni düzeni yavaşça tanıt.
Sıralamayı yeniden özetleyelim:
- Yeni cihazı doğru yere koyun.
- İlk günlerde otomatik modu kapalı tutun.
- Eski kum kabını kaldırmayın.
- Alışık olduğu kumu kullanın.
- Eski kumdan az miktarda yeni tuvalete ekleyin.
- Kediyi zorlamadan keşfetmesine izin verin.
- Olumlu davranışı ödüllendirin.
- Temizlik sesini yavaşça tanıtın.
- Otomatik moda kademeli geçin.
- Eski kabı ancak kedi hazır olduğunda kaldırın.
Burada başarıyı belirleyen şey cihazın ne kadar pahalı olduğu değil, geçişin ne kadar sabırlı ve doğru yönetildiğidir.